אַ ביסל מוסר שאַט נישט

A Little Reprimanding Doesn’t Hurt

Yehuda Blum

פֿון מרים שמולעוויטש־האָפֿמאַן

Published May 29, 2015, issue of June 26, 2015.

קודם און צום אַלעם ערשטן, מוז איך אויפֿקלערן, וואָס אין דער וועלט איז אַ מוכיח; אַ וואָרט, וואָס מ’באַנוצט זיך דערמיט הײַנט זייער זעלטן. געווען אַמאָל רביים און צומאָל אויך רבנים, וואָס האָבן נישט געטרויט זייער גרויסקייט, זייער שטאָלץ, זייער אײַנגלייבעניש אין זיך אַליין, האָבן זיי אָנגעשטעלט אַ מוכיח, אַ שטראָפֿער, הייסט עס, ער זאָל צאַמען זייער גדלות, זיי מוסרן, ווען ס’קומט זיי אָן דער אַטאַקע פֿון גאווה.

ווען דער רבי האָט אָנגעוווירן די שליטה איבער זיך, האָט דער מוכיח געמוזט אויפֿמערקזאַם מאַכן דעם רבין אויף זײַן אײַנגעגלייבטקייט אין זיך. ערשט דעמאָלט פֿלעגט דער מוכיח אים אַ צי טאָן בײַ דער פּאָלע ווי איינער זאָגט:

„רבי לעבן, צאַם! האַמעווע! שטעל אָפּ די דראָשקע, לאָז אָפּ די לייצעס און דערמאָן זיך, אַז דו ביסט נישט מער ווי אַ פּשוטער בשׂר־ודם, פּונקט ווי מיר אַלע, און לאָז נישט צו די גאווה, ווײַל זי איז נישט מער ווי די סיטרא־אחרא, וואָס וועט דיך אַראָפּפֿירן פֿון וועג.‟

אַ גרויסער שאָד, וואָס מיר האָבן אָנגעוווירן אַזאַ טײַערע אינסטיטוציע ווי דער מוכיח. די פּסיכיאַטערס מיט די טעראַפּיסטן גיבן נישט קיין עצות; זיי הערן בלויז אויס און ׳זײַץ מיר און האָץ מיר׳, און פֿאַרגעס נישט למען־השם דעם אָפּצאָל פֿאַרן וויזיט. איך הייב נישט אָן צו וויסן צי דער מוכיח האָט זיך געלאָזט באַצאָלן.

הײַנט קומט מען פּנים־אל־פּנים מיט אַ יעדן שמענדריק, וואָס פֿאַרנעמט ערגעץ אַן ערשט־ראַנגיקע, צווייט־ראַנגיקע, צי דריט־ראַנגקע פּאָזיציע, און מאַכט אָן אַ פּאַרע אַרום זיך ווי אַ לאָקאָמאָטיוו, מען זאָל מיינען, אַז ער איז אַ שישקע שבשישקע. ר’ נפֿתלי ראַפּשיצער פֿלעגט זאָגן צו זײַנע חסידים:

„איר זאָלט נישט טראָגן קיין בגד וואָס זײַן אויבערשלאַק באַשטייט פֿון גאווה, זײַן אונטערשלאַק פֿון כּעס, גענייט מיט פֿעדעם פֿון מרה־שחורה.‟

מיר ייִדן האָבן אַזוי לאַנג געשליפֿן אונדזער כאַראַקטער נישט בלויז ווי יחידים, נאָר ווי אַ גאַנץ פֿאָלק, ביז מען האָט זיך דערטראַכט צום געדאַנק, אַז ווער פֿון אונדז גלייבט נישט אינעם כּביכול, איז אויך אַ ייִד. מיר צייכענען זיך אויס אין שטעלן פֿראַגעס, פֿרעגן קשיות, און נעמען גאָט אויפֿן צימבל; און גלייבט מיר, ער האָט זיך עס פֿאַרדינט.

רעדנדיק שוין מכּוח אַכצן און דרײַצן. איז פֿאַראַן אַ מעשׂה בײַ ייִדן פֿון אַ קינד, וואָס האָט ליב געהאַט חוקר־ודורש זײַן, דער עיקר, פֿלעגט ער נעמען זײַן טאַטן אויפֿן צימבל. איז דאָך דער טאַטע געווען אַ גוטער טאַטע האָט ער פּרובירט מסביר זײַן די שווערע פֿראַגעס:

„גיב נאָר אַ קוק, קינד מײַנס, פֿלעגט דער טאַטע מסביר זײַן, ווי קלוג דער אייבערשטער האָט אײַנגעשטעלט די וועלט. די פֿייגעלעך לייגן זייערע אייעלעך אין נעסט און ווען זיי שיילן זיך אויס פֿון די אייעלעך, קומען אַרויס קליינע פֿייגעלעך. דעמאָלט נעמט די מאַמע־פֿויגל פֿיטערן די קליינע פֿייגעלעך מיט גרילעכלעך און מיט ווערעמלעך. און זיי דאַנקען גאָט און לויבן אים אין זיבעטן הימל אַרײַן פֿאַר זײַן געטלעכער גרויסקייט און גוטסקייט.‟

פֿרעגט אים דאָס קליינע פֿייגעלע:

„טאַטע! אַנו זאָג מיר, גיבן די גרילעכלעך מיט די ווערעמלעך אויך אָפּ אַ לויב צו גאָט, ווען די פֿייגעלעך עסן זיי אויף?‟

פּונקט דעמאָלט, זעט איר, לעשט זיך אויס דער געטלעכער עקראַן.

בײַ י. ל. פּרצן איז פֿאַראַן אַ מעשׂה, וואָס העלפֿט אונדז אַמאָל איבערצוקומען סײַ אייגענע און סײַ אַלגעמיינע ייִדישע ספֿקות. דערציילט פּרץ פֿון אַ ייִדן, בערל דער שנײַדער, וועלכער האָט קוים דערלעבט, אַז זײַן זון, דער דאָקטער, זאָל צוריק קומען אַהיים.



Would you like to receive updates about new stories?






















We will not share your e-mail address or other personal information.

Already subscribed? Manage your subscription.