געשיכטע


עדיטאָריאַל

ליטעראַטור

מענטשן און געשעענישן

פּובליציסטיק

ישׂראל, מיטל־מיזרח

אַנטיסעמיטיזם

ייִדיש־וועלט

קונסט און קולטור

רוחניות

קהילה

אין אָנדענק

פּאָליטיק

טשיקאַוועסן

טשערנעוויצער זכרונות: שטיין־גאַס #12

פֿון ביילע שעכטער־גאָטעסמאַן

ווען מיר זענען געקומען פֿון ווין קיין טשערנעוויץ, און איך בין מסתּמא געווען 2 יאָר אַלט, האָבן מיר זיך צוערשט אַרײַנגעצויגן אין אַ דירה אויף דער „לערכען־גאַס‟, ווײַט פֿון צענטער שטאָט, לעבן דעם „שילער־פּאַרק‟.Read More


קאַיִרער גניזה אויף דער אינטערנעץ

פֿון יואל מאַטוועיעוו

נישט לאַנג צוריק, אין דעצעמבער, האָט די ביבליאָטעק פֿונעם קעמברידזש-אוני­ווער­סיטעט אין ענגלאַנד איבערגעגעבן, אַז זי האָט אַרויסגעשטעלט אויף דער אינטערנעץ אַ סך וויכטיקע רעליגיעזע מאַנוסקריפּטן, אַרײַנגערעכנט דעם „נאַש-פּאַפּירוס‟ — 2000־יאָריקע פֿראַגמענטן פֿון אַן אוראַלטן כּתבֿ-יד, וועלכער אַנטהאַלט איינע פֿון די עלטס­טע אָפּגעהיטע קאָפּיעס פֿון די עשׂרת-הדברות.Read More


די ייִדישע סאָציאַליסטישע פּרעסע מיט אַ יאָרהונדערט צוריק: די פּעטערבורגער „צײַט” אין שפּיגל פֿון „פֿאָרווערטס”

פֿון גענאַדי עסטרײַך

איך האָב ניט באַמערקט, אַז עמעצער זאָל אַזוי אָדער אַנדערש אָפּמערקן דעם 100־יאָריקן יובֿל פֿון דער אַמעריקאַנער ייִדישער סאָציאַ­ליסטישער פֿע­דעראַציע, וועלכע איז געשאַפֿן געוואָרן אין יאָר 1912.Read More


טשערנעוויצער זכרונות: דער מעלפּלאַץ

פֿון ביילע שעכטער־גאָטעסמאַן

אַ פֿירקאַנטיק אָרט מיט געשעפֿטן, טייל אינעווייניק מיט אַ דאַך, טייל מיטן פּנים צו דער גאַס, איז דער מעלפּלאַץ געווען איינער פֿון די מאַרקפּלעצער אין טשערנעוויץ.Read More


זכרונות פֿון יודל מאַרק

עס זײַנען דעמאָלט געקומען אויך, אויפֿן וועג קיין דײַטשלאַנד, אַ גאַנצע גרופּע ייִדישע שרײַבערס. עס איז געקומען דובנאָוו און איך פֿלעג כּמעט יעדן שבת צופֿאָרן צו זיי און זײַן מיט זיי און ריידן מיט זיי, פֿאַרברענגען מיט זיי.Read More


אַ מאָנאָגראַפֿיע וועגן חיים זשיטלאָווסקי

פֿון גענאַדי עסטרײַך

אין יאָר 2004 האָב איך געהאַט אַ שמועס מיט איטשע גאָלדבערגן — איך בין זיכער, אַז ס’רובֿ לייענער פֿון “פֿאָרווערטס” געדענקען דעם נאָמען פֿון אָט דעם איבערגעגעבענעם טוער פֿאַר ייִדישער קולטור. איטשע איז דעמאָלט געוואָרן 100 יאָר אַלט, אָבער פֿלעגט נאָך קומען אין דעם ביוראָ פֿון דער “חיים זשיטלאָווסקי פֿונדאַציע”, מיט וועלכער ער האָט אָנגעפֿירט. דעמאָלט, בעת אונדזער שמועס האָט ער מיר געזאָגט, אַז דווקא זשיטלאָווסקי איז געווען דער מענטש, וואָס האָט געהאַט די גרעסטע אידעאָלאָגישע השפּעה אויף אים.Read More


י״ט כּיסלו און אַרכיטעקטור־סימבאָליזם פֿונעם "מלך־דעמיורג"

פֿון יואל מאַטוועיעוו

דאָס וואָרט “דעמיורג”, וואָס אויף גריכיש מיינט “אַ האַלבער גאָט”, מיינט אין געוויסע פֿאַלן, גײַסטיקע טראַדיציעס, דעם מנהיג פֿון עולם־הזה, וועלכער ווערט אָפֿט באַטראַכט ווי אַ בייזער פּאַרשוין, אַ מין פֿינצטערער שאָטן פֿונעם אמתן גאָט. דער צוועק פֿון אַ מיסטישן גאולה־העלד איז צו פֿאַרשפּרייטן געהיימע ידיעות, וועלכע קאָנען העלפֿן דעם מענטש צו באַפֿרײַען זיך פֿונעם בייזן מלך. כּדי צו באַקומען דעם דאָזיקן געמיינעם דעת, מוז מען צומאָל אַרײַנדרינגען אין דער סאַמע נעסט פֿונעם דעמיורג, נישט געקוקט אויף גרויסע סכּנות און נסיונות.Read More


אויב דו רופֿסט זיך אָן "אייניקל", זײַ ניט ברוגז אויפֿן "זיידע" מענדעלע

פֿון משה לעמסטער

דעם 8טן דעצעמבער ווערט 95 יאָר זינט מענדעלע מוכר־ספֿרים האָט פֿאַרלאָזט אונדזער זינדיקע ערד. און מיט עטלעכע וואָכן שפּע­טער, דעם 2טן יאַנואַרw קומט זײַן געבורטס­טאָג. וואָס פֿאַר אַ מענטש איז ער געווען? צי האָבן די ערן־טיטלען: „קלאַסיקער”, „זיידע” — ניט פֿאַרשטעלט פֿאַר אונדז זײַנע מענטשלע­כע מעלות און חסרונות, די סתּירות פֿון זײַן מענטשלעכער נאַטור?Read More


ייִדן און שיך: אַ פֿאָלקלאָרישער קוק

פֿון איציק גאָטעסמאַן

דאָס פֿאָלקסליד וואָס מײַן באָבע פֿלעג זינגען, האָט זי, אַפּנים, זיך אויסגעלערנט פֿו­נעם אַלטער שוסטער (אַזוי האָט ער געהייסן), דער שוסטער אין איר שטעטל זוויניעטשקע. די צוועקעס פֿלעגט ער האַלטן אין מויל בשעת ער האָט זיי אַרײַנגעקלאַפּט אין שוך און דער­בײַ געזונגען אָן אַ צאָל לידער.Read More


אַ קורצע געשיכטע פֿונעם האַנטדרוק

פֿון לייזער בורקאָ

test

דער ישׂראלדיקער פֿאָרשער איתּן בלום האָט עס טאַקע געטאָן. בײַ ייִדן אין ישׂראל דערקענט בלום צוויי מיני האַנטדרוקן: דער טראַדיציאָנעלער “האַנט-ריר” צווישן די פֿרומע און די ספֿרדים, און דעם “נײַעם העברעיִשן האַנטדרוק” צווישן די וועלטלעכע “חילונים”.Read More


Would you like to receive updates about new stories?






















We will not share your e-mail address or other personal information.

Already subscribed? Manage your subscription.